Czy każdy ma w sobie coś z narcyza? Ego, zdrowy narcyzm i narcystyczne zachowania

Czy jestem narcyzem? Czy każdy czasem zachowuje się narcystycznie? Te pytania pojawiają się często, szczególnie gdy ktoś zaczyna interesować się psychologią toksycznych relacji. W tym artykule przyglądam się różnicy między zdrowym narcyzmem a narcystycznym zaburzeniem osobowości. Dowiesz się też, czym jest ego i dlaczego nie każde egocentryczne zachowanie oznacza, że masz do czynienia z narcyzem.

Czym jest “zdrowy narcyzm” i ego?

W psychologii przyjmuje się, że każdy człowiek ma ego – strukturę ukształtowaną w dzieciństwie na podstawie doświadczeń, wychowania, przekonań i relacji. Ego chce przetrwać, być ważne i mieć rację. Jest egocentryczne – czasem narcystyczne, czasem kontrolujące. Ale… to nie oznacza jeszcze zaburzenia.

Psycholog Heinz Kohut pisał o zdrowym narcyzmie – czyli o naturalnej potrzebie uznania i wartości, która jeśli zostanie odpowiednio zaspokojona w dzieciństwie, przekształca się w dojrzałe poczucie własnej wartości.

Niektórzy więc używają pojęcia zdrowy narcyzm – choć brzmi ono dziwnie, chodzi o zwykłą, ludzką potrzebę szacunku dla siebie i uznania swojej wartości.

Czym różni się ego od narcyzmu?

Każdy z nas bywa czasem egocentryczny:

chce, by było po jego myśli,
reaguje złością, gdy nie dostaje tego, co chce,
unika odpowiedzialności,
kontroluje innych (czasem subtelnie, czasem jawnie).

To normalne ludzkie zachowania, które mogą wynikać z emocji, ran, stresu, złych wzorców z dzieciństwa – ale nie oznaczają od razu narcyzmu klinicznego.

Czy jestem narcyzem? Czym różni się osoba z ego od narcyza?

Osoba z dużym ego lub tendencjami narcystycznymi może:

zachowywać się toksycznie,
ranić innych,
być skupiona na sobie,
czasem kontrolować czy manipulować.

Ale jeśli:

potrafi przeprosić (autentycznie!),
ma empatię emocjonalną,
potrafi się zmieniać i rozwijać,
to nie jest narcyzem w sensie klinicznym.

A czym jest narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD)?

Osoba z pełnoobjawowym narcyzmem (czyli z NPD):

zawsze manipuluje,
nigdy nie bierze odpowiedzialności,
nie ma empatii emocjonalnej,
obwinia innych za wszystko,
projektuje własne błędy i lęki na innych,
żyje w świecie fałszywego obrazu siebie.

Takie osoby:

nie potrafią autentycznie kochać,
zawsze chcą kontroli,
często zachowują się w sposób niedojrzały emocjonalnie – stosując histerię, groźby, milczenie, udawanie skruchy lub nadmierną charyzmę, itp.

W skrócie: skąd wiedzieć, czy ktoś jest narcyzem?

Jeśli zachowuje się toksycznie okazjonalnie, ale potrafi się zmieniać – to człowiek z ego, być może zraniony.
Jeśli zawsze gra, udaje, manipuluje, nie przeprasza i nie ma empatii – może to być osoba narcystyczna.
Nie warto diagnozować – warto obserwować, dbać o swoje granice i uczyć się rozpoznawać zachowania, nie etykietować ludzi.

Kompaktowy ebook o manipulacjach — prosty, klarowny i praktyczny. 60 najczęściej stosowanych taktyk oraz sposoby, jak je rozpoznawać, nazywać i nie dać się wciągnąć w gry. Napisany z myślą o osobach, które chcą odzyskać spokój, jasność i pewność siebie. Chcę, aby był dostępny cenowo dla każdego — także dla tych, którzy po trudnych relacjach dopiero zaczynają odbudowywać siebie, swoje granice i poczucie bezpieczeństwa. Dostępny tutaj: https://buymeacoffee.com/malvinadunder/extras

Teksty o narcyzmie nie są często neutralne, to nie aromaterapia.
Część osób, które stosują tego typu manipulacje, może poczuć zagrożenie czytaniem o taktykach, które wychodzą na światło dzienne.
Psychologia pozostaje neutralna i kieruje się swoimi zasadami. Jednak, gdyby tutaj było napisane:
„Dynamika relacji narcystycznej sprzyja występowaniu dysregulacji emocjonalnej o podłożu intrapersonalnym i interakcyjnym, co wtórnie prowadzi do chronicznej deprywacji potrzeb afiliacyjnych, koregulacyjnych i autonomicznych, utrwalając dezadaptacyjne schematy funkcjonowania”…to mało kto się zainteresuje.
A jeśli jest napisane:
„narcyz rozbraja, łamie Twoje granice, robi z Ciebie winowajcę, a potem oczekuje wdzięczności.” — to osoba w takiej relacji powie:
„O Boże, w końcu ktoś opisał mój świat.”
Psychoedukacja musi być zrozumiała.
To nie jest praca doktorska — to ludzki język.
Na tę stronę często trafiają osoby otwarte, ciekawe świata, empatyczne i właśnie te najbardziej potrzebują tej wiedzy.

Znajdziesz w tej kategorii “narcyzm” ważne informacje na temat zachowań narcystycznych i manipulacjach. Każdy człowiek ma ego i każdy może się negatywnie zachować, dlatego trzeba patrzeć całościowo, a NIE wybierać pojedyncze zdania z kontekstu. Aby lepiej poznać i zrozumieć narcyzm, czym jest i nie jest, zajrzyj do innych artykułów.