Co to w ogóle są „relacje z obiektem”?

W psychologii „obiekt” = ważna osoba, zwykle matka, opiekun, partner.
„Relacja z obiektem” oznacza wewnętrzną reprezentację tego, jak przeżywamy bliskość, miłość, zależność, granice i emocje.

Melanie Klein i Otto Kernberg twierdzili, że każdy człowiek nosi w sobie:

– wewnętrzne „obrazy” ludzi
– sposób, w jaki był traktowany
– sposób, w jaki uczył się kochać i regulować emocje
– strategie radzenia sobie ze stratą, odrzuceniem, frustracją

U osób dojrzałych te obrazy integrują się, stając się spójne:
człowiek jest „dobry i zły” jednocześnie — realny.

U narcyza ta integracja nie zachodzi.

---

Melanie Klein: świat narcyza to świat „dobrych” i „złych” obiektów

Klein opisała mechanizm, który jest u narcyza kluczowy:

Rozszczepienie (splitting)

Narcyz nie potrafi widzieć ludzi całościowo.
Dzieli ich na:

– idealnych (idealizacja)
– złych (dewaluacja)

Nie ma nic pomiędzy.

Dlatego:

– na początku jesteś „najlepsza”, „wyjątkowa”, „inna niż wszystkie”
– a później stajesz się „problematyczna”, „trudna”, „niewdzięczna”, „zawodząca”

W jego psychice nie istnieje przestrzeń na normalną ambiwalencję, tylko przeskoki o 180°.

To nie jest osobisty atak.
To dziecięcy mechanizm obronny, który nie został zintegrowany.

---

Otto Kernberg: narcyzm to „patologia relacji z obiektem”

Kernberg rozwinął teorię Klein i pokazał dokładnie, co dzieje się w psychice narcyza:

1. Narcyz kocha funkcję, nie człowieka.

W relacji widzi to, co ma mu dać:

– podziw
– uwagę
– stabilizację
– komfort
– energię
– potwierdzenie wartości

Nie widzi Twojej osobowości, uczuć, przeżyć.
Widzi obiekt, który ma utrzymać jego kruche „Ja”.

2. Brak zintegrowanego obrazu siebie

Narcyz widzi siebie albo jako:

– genialnego
– wyjątkowego
– nieomylnego

albo jako:

– bezwartościowego
– niewidzialnego
– przegranego

Dlatego reaguje agresją na każdą krytykę.
Każdy sygnał „nie jesteś idealny” rozwala jego iluzję.

3. Brak empatii nie jest wyborem — jest deficytem

Kernberg uważa, że narcyz nie ma zdolności mentalizacji emocji innych.
Nie rozpoznaje subtelnych sygnałów.
Nie potrafi wziąć perspektywy drugiej osoby.
To nie jest niechęć.
To brak struktury psychicznej.

4. Miłość dla narcyza nie jest uczuciem, ale transakcją

On / ona kocha cię dopóki:

– spełniasz funkcję
– karmisz jego ego
– potwierdzasz jego wyobrażenie
– nie stawiasz granic

Gdy przestajesz – obiekt staje się „zły” i musi zostać ukarany.

---

Dlaczego relacja z narcyzem jest tak traumatyczna z perspektywy teorii obiektu

1. Bo narcyz nie widzi CIEBIE — widzi PROJEKCJĘ

Na początku masz wrażenie, że „ktoś Cię w końcu widzi”.
W rzeczywistości:

– widzi swój ideał
– widzi odbicie własnej fantazji
– widzi funkcję, którą mu dajesz

Nie widzi ciebie jako człowieka.

2. Bo narcyz projektuje na Ciebie swoje cienie

Wszystko, czego nie akceptuje w sobie:

– wstyd
– bezradność
– porażki
– lęki
– słabość
– winę

rzuca na Ciebie.

3. Bo narcyz idealizuje i dewaluje zgodnie z wewnętrznym rozszczepieniem

Nie masz wpływu na to, kiedy nastąpi przełączenie.

4. Bo narcyz nie tworzy więzi realnej, tylko więź traumatyczną

Więcej o tym w artykule o traumatycznej więzi – nagrody i kary naprzemiennie, która “uzależnia”.

---

5. Co z tego wynika dla Twojego życia i relacji?

To tłumaczy:

– dlaczego narcyz nie bierze odpowiedzialności
– dlaczego „nie widzi” Twojej krzywdy
– dlaczego potrafi natychmiast odciąć
– dlaczego nie potrafi przepraszać
– dlaczego nie toleruje normalnej krytyki
– dlaczego każdy konflikt zamienia się w wojnę
– dlaczego tak łatwo manipuluje

I najważniejsze:

To nie jest o Tobie.
To struktura jego / jej psychiki.

Nie mogłaś go „uratować”, bo narcyz nie widzi relacji jako spotkania dwóch ludzi.
Widzi relację jako system funkcji, które mają podtrzymać jego kruche „Ja”.